از سناباد تا مشهدالرضا(علیه السلام)

 از سناباد تا مشهدالرضا(علیه السلام)
 27 بهمن 1394  |  1399 بازدید

از سناباد تا مشهدالرضا(علیه السلام)

در چند کیلومتری مشهد، سنگ نگاره‌ای است با نقش حیوانات و انسان‌های شکارچی که قدمت آن نقش‌ها به دوران نوسنگی می‌رسد. موید زیستگاهی از هزاره پنجم پیش از میلاد است.

    در چند کیلومتری مشهد، سنگ‌نگاره‌ای است با نقش حیوانات و انسان‌های شکارچی که قدمت آن نقش‌ها به دوران نوسنگی می‌رسد. از سویی وجود تپه نادری در جنوب شهر مؤید زیستگاهی از هزاره پنجم پیش از میلاد است که پیشرفت و تکامل فرهنگی این منطقه را نشان می‌دهد. همچنین تپه‌ای به‌عنوان الگوی زیستگاهی از هزاره سوم در این فهرست قرار دارد. از هزاره اول پیش از میلاد چهار محوطه در مشهد توسط باستان شناسان شناسایی‌شده که حضور اقوام جدید با دیدگاه‌های متفاوت را در این منطقه نشان می‌دهد. بنا بر شواهد در آغاز دوران تاریخی ناحیه مشهد رونق و آبادانی خود را داشته و به دلیل اقامت بلندمدت پارت‌ها در شمال خراسان  استقلال نسبی آن اقوام، طی بررسی آثار باستانی خراسان تاکنون سه محوطه در اطراف این شهر شناسایی‌شده است.

     

    از سنادباد تا مشهدالرضا(علیه‌السلام)

    در اواخر قرن دوم ه.ق در محل مشهد کنونی دهکده‌ای به نام سناباد وجود داشت که از توابع نوغان بزرگ‌ترین شهر ولایت توس به شمار می‌آمد. این آبادی نیز مانند دیگر قراء دارای قنات، قلعه یا محلی برای سکونت اهالی در مظهر قنات به نام سناباد بوده است. سراب یعنی محل ظهور قنات سناباد مکانی بود که مردم مشهد از آن جا آب برمی‌داشته‌اند. در نزدیکی آن باغ وسیع و کاخ باشکوهی مشتمل بر تالارهای وسیع و گنبدی متعلق به حمید بن قحطبه واقع بوده که قنات از آن عبور می‌نمود تا این‌که پس از شهادت حضرت رضا(ع)، پیکر مطهر آن امام همام را در آب قنات سناباد غسل دادند و آب متبرک گردید.

    بدین ترتیب سناباد که تا آن زمان دهکده‌ای بیش نبود به دلیل وجود مضجع شریف حضرت رضا(علیه‌السلام) موردتوجه قرار گرفت و رو به آبادانی گذاشت و گسترش یافت.

    در حدود نیمه قرن سوم هجری علاقه‌مندان آل علی و مجاوران حرم مطهر به‌تدریج خانه‌هایی در اطراف حرم ساختند. بنا به نوشته مقدسی در قرن چهارم هجری پیرامون بقعه رضویه خانه‌های مسکونی وجود داشت که دژ مستحکمی نیز از آن محافظت می‌کرد. سپس عضدالدین فرامرزعلی دیوار محافظی به سال 515 ق برای ساکنان شهر بنیان نهاد.

    به سال 816 ق تولی خان به شهر حمله برد و اساس و قنادیل روضه منوره را غارت کرد. در عهد حکومت سربداران مشهد معمور گردید و بسیاری از عمارات تابعه حرم تجدید بنا و به آن افزوده شد.پس از حمله میرانشاه به طوس باقی مانده مردم به مشهدالرضا(ع) پناه آورده و در آنجا متوطن گردیدند که این امر به رونق و آبادانی شهر افزود. بعدها به امر شاهرخ دومین حصار بر پیرامون شهر کشیده شد و نزدیکی هرات به عنوان پایتخت به مشهد سبب عمران و آبادانی آن گردید که در زمره این اقدامات باید به احداث بازار این شهر و مسجد جامع گوهرشاد اشاره کرد. شهر مشهد بین سال‌های 799 تا 1006 ق در تصرف ازبکان بود.

    در دوران زمامداری شاه عباس اول رونق مشهد رو به فزونی نهاد. در اواخر دوره صفویه مشهد مورد تاخت‌وتاز افغان‌ها قرار گرفت. اما نادرشاه افشار آن‌ها را سرکوب کرد. مشهد در فاصله قتل نادر و ظهور قاجاریه دچار انحطاط بود و از جمعیت آن کاسته شد. بااین‌همه، تاخت‌وتاز ترکمانان به این ناحیه ادامه داشت.

      افزودن نظر